Omschrijf je lezer in je stijlgids

Een financieel adviseur val je niet lastig met vragen over je ‘spaarcentjes’ en een vijfjarig kind heeft geen baat bij woorden zoals ‘inflatie’ en ‘dividenden’. Een luchtige woordspeling past in interne nieuwsbrieven, maar filter je beter weg in een officiële klantenmailing. Je voelt ‘m al aankomen: bij de opstelling van een stijlgids is het bepalen van je doelpubliek cruciaal. De lezer bepaalt namelijk volledig hoe en wat je schrijft. Gebruik je een afstandelijke ‘u’ of een familiaire ‘je’? Is een verkleinwoordje gepast? Zijn complexe zinsstructuren met gespecialiseerd vakjargon en technisch ambtenarees de norm? En wat met korte zinnen? Of Engelse woorden? Zijn ze een absolute no-go of worden ze juist met open armen ontvangen?

Beschrijf in je stijlgids een stereotiepe lezer en hou die tijdens het schrijfproces altijd in je achterhoofd. Beeld je in dat hij of zij naast je zit en voortdurend over je schouder meeleest. Over welke woorden of zinsconstructies zou die stereotiepe lezer struikelen? Welke alinea’s zouden hem of haar vervelen? En waar zou hij of zij net meer over willen weten?

Bepaal je doel in je stijlgids

Doelpubliek? Check. Maar wat ben je concreet van plan met die lezers? Wil je hen informeren? Dan hou je je woordkeuze beter to the point. Ga naar de essentie, om het op z’n ZINNIGs te zeggen. Een eenvoudige, begrijpelijke tekst zonder overbodige tralala’s. Als het maar duidelijk is. Wil je je lezer daarentegen overtuigen om actie te ondernemen? Dan mag er al eens een wervend adjectief in je tekst sluipen. Superlatieven en geestige kwinkslagen zorgen dat je boodschap blijft hangen. Bepaal in je stijlgids het specifieke doel dat je met je tekst voor ogen hebt. En pas je woordkeuzes, zinsconstructies en tekststructuur daarop aan.

Kies voor consistente notaties in je stijlgids

Niets zo vervelend als inconsistente uuraanduidingen. “De expo is geopend van 08.30 uur tot 16u30. Om 9u. komt de kunstenaar zelf even langs voor een woordje uitleg.” Onze nekharen gaan spontaan recht overeind staan. Nog zo’n klassieker: “Keizer Augustus leefde van 63 voor Christus tot 14 n.Chr.” Een schoonheidsfoutje, dat nochtans heel eenvoudig vermeden kon worden. Leg in je stijlgids concrete afspraken vast in verband met dergelijke notities. En vooral: pas die ook consistent toe. Het oogt professioneler en veegt verwarring van de baan. Dat geldt trouwens ook voor functietitels (algemeen directeur of Algemeen Directeur), rangtelwoorden (derde, 3^de of 3^e), data en prijsaanduidingen.

Leg taalafspraken vast in je stijlgids

Van Dale en woordenlijst.org zijn je beste vrienden op het vlak van spelling en grammatica. Al staat het je als bedrijf natuurlijk vrij om ook eigen taalkeuzes te maken. Binnen de geaccepteerde regels van het Nederlands, natuurlijk. Zet je citaten liever tussen enkele aanhalingstekens in de plaats van dubbele? Is er een specifiek woord dat je absoluut wil verbannen uit je bedrijfscommunicatie en heeft een synoniem je voorkeur? Of zijn Engelse termen in jouw bedrijf zo ingeburgerd dat ze niet cursief hoeven te staan? You do you. Doe vooral wat het best bij je bedrijf past. Maar opnieuw: wees consistent. Trek die taalafspraken door in álle communicatie en zorg ervoor dat ook je medewerkers op de hoogte zijn.

Definieer het gebruik van je logo en tagline

Ooit een mail van onze zinspelers ontvangen? Dan heb je daar hoogstwaarschijnlijk een portie ‘zinnige groeten’ bovenop gekregen. En ons logo in vol ornaat. Zwarte letters op een witte of transparante achtergrond. Da’s onze vaste huisstijl. Ons visitekaartje. Onze ‘hallo, dit zijn wij’. Of onze ‘hier zijn we weer’. Herkenbaar, vertrouwd en authentiek. Het gebruik van je logo, tagline en bedrijfsnaam – inclusief eventuele variaties – is een niet te missen punt in je stijlgids. Het zorgt ervoor dat alle bedrijfscommunicatie uniform verloopt, zonder uitzonderingen. Een consistent gebruik van je logo bij mailings en op je website zal trouwens sneller een belletje doen rinkelen bij potentiële klanten. Zo weten zij onmiddellijk dat ze aan het juiste adres zijn.

Nu we het toch over ‘het juiste adres’ hebben: voor al je vragen over de opstelling van een eigen stijlgids is het aan het Hasseltse Leopoldplein te doen (inclusief kop koffie met wat lekkers)! Onze zinspelers boetseren graag mee aan jouw tekstuele merkidentiteit. We zijn slechts een mailtje, telefoongesprek of kantoorbezoek van je verwijderd.

Het bericht Vijf onmisbare onderdelen in je redactionele stijlgids verscheen eerst op ZINNIG.

Wie zit er in de zaal?

Een speech schrijven lijkt misschien een heel creatief gebeuren, maar eerst beginnen we met de zoektocht naar een aantal concrete feiten. Stel jezelf de vraag: wie zit er straks in de zaal? Met andere woorden: wat is je doelpubliek? Dit is een belangrijke richtlijn om je toon mee te bepalen. Ga je een zaal vol experts toespreken tijdens een zakelijke conferentie, dan wil je dat je boodschap en storytelling aansluiten bij hun context. Maar nemen diezelfde experts plaats in een zaal waar straks een feestje gaat plaatsvinden, omdat jullie gezamenlijk een tof jaar afsluiten, dan mag je stijl al heel wat losser zijn. Tip: bedenk voor jezelf een aantal steekwoorden en werk ze uit in een mindmap. Welke principes of gedachten wil je straks sowieso gecommuniceerd hebben?

Verras met je speech

Een goede speech gaat tegen de verwachtingen in. Of je nu op een benefietgala moet spreken of een interne bedrijfsvergadering moet openen, het publiek verwacht meestal een ietwat saai, droog moment. Een persoonlijke anekdote doet het daarom heel goed als opener. Zo trek je meteen de aandacht én laat je zien dat je iets unieks te vertellen hebt. Alternatieven zijn een goede mop (test deze even bij je vrienden en familie om goede smaak te garanderen ;)), een gevatte observatie, een filmcitaat of een weetje waar je later op terugkomt. De rode draad is luchtigheid, en afhankelijk van je publiek en doeleinden kun je voor volle humor gaan of eerder wat gematigd te werk gaan.

Leer een speech schrijven van de besten

Misschien is het je weleens opgevallen dat er zowel in het echte leven als in films en series een aantal knappe speeches geschreven zijn. Bekende voorbeelden zijn ‘We Shall Fight on the Beaches’ van Winston Churchill, ‘I Have A Dream’ van Martin Luther King en verschillende presidents- en Nobelprijsspeeches. Neem de tijd om een aantal van deze toespraken te bekijken en trek een les uit het charisma, de bewoording, de intonatie en het ritme dat zij met hun verhaal steeds aanhouden. Bedenk daarna hoe je die elementen toepast op jouw speech die – hoewel misschien minder emotioneel of episch – ook impact moet maken.

Het doel heiligt de (retorische) middelen

Wat je tekst een zekere flair zal geven, is de inzet van retorische middelen. Dit zijn trucjes die je helpen om met taal en ritme te spelen.

Neem bijvoorbeeld alliteratie, een opeenvolging van woorden die met dezelfde letter beginnen: Een bruisende, buitengewone beleving: dat was vorig jaar in een notendop.

Of een anafoor, waarbij je meerdere zinnen met dezelfde woorden begint: Een jaar is voorbij. Een jaar is begonnen. Een jaar blijft een jaar, totdat je er iets mee doet. Dan wordt het vanzelf een mijlpaal.

Of een epifoor, het tegenovergestelde: Het team rust op jouw schouders. Het hele bedrijf rust op jouw schouders. De wereld rust op jouw schouders.

Daarnaast was onze historische vriend Aristoteles al vroeg op dreef met zijn Ars Rhetorica, een boek waarin hij een aantal overtuigende verteltechnieken uitlegt. Door de inzet van persoonlijke overtuigingen (ethos), het oproepen van emotie (pathos) of het gebruik van sterke argumenten (logos) kan een spreker zijn luisteraars meenemen in zijn verhaal. Verdiep je er zeker eens in, het is de moeite waard!

Keep it short and simple

Zelfs al breng je de mooiste, meest inspirerende boodschap die de mensheid ooit heeft gehoord, helaas zit er niemand te wachten op een toespraak van 45 tot 60 minuten. Woeps! Zeiden we dat nu echt? Yep. Die aversie tegen lange toespraken komt doordat de menselijke aandachtsspanne een maximum van enkele minuten (!) bedraagt. Een sterke speech vermijdt dus het onnodige. Schrijf je verhaal eventueel volledig uit en begin daarna met snoeien. Killing your darlings, noemen we dat. Het voelt wat pijnlijk – “Ah, dit stukje was juist zo leuk!” – maar je eindigt met een beknopte, boeiende, rake tekst die zonder aarzelen regelrecht op het doel afgaat. Always leave them wanting more!

Toch nog te veel zenuwen om aan de slag te gaan, of verstrikt in het taalkundige en stilistische kluwen? Bij ZINNIG hebben we gelukkig al stevig kaas gegeten van speeches schrijven. Stuur ons je toespraakdetails per mail of doe een belletje!

Het bericht Zo schrijf je een pakkende speech verscheen eerst op ZINNIG.

Engels is cool. Toch? Dat gevoel krijg je in elk geval als je tv-programma’s kijkt, magazines leest of door Instagram scrolt. De ene na de andere Engelse leus wordt je om de oren geslingerd. Door dat gegeven – dat al langer dan een paar jaar de ronde doet – zijn heel wat ondernemers gezwicht voor een Engelse bedrijfsnaam en baseline. Want ja, hip en on-trend zijn met je bedrijf, dat trekt klanten aan. Maar voordat je definitief kiest in welke taal je je bedrijf profileert, sta je best even stil bij de volgende factoren.

Denk aan je doelgroep

Je keuze voor een bedrijfsnaam of baseline staat en valt bij de mensen die je wilt aantrekken. Verkoop je boeken aan een doelgroep die doorgaans 50+ is? Of vestig je een kapperszaak in de dorpskern? Dan hoeft daar geen Engelse trukendoos aan te pas te komen. Sterker nog, voor je klanten zal een moeilijke, onuitspreekbare buitenlandse naam enkel voor verwarring zorgen. De gemiddelde dame van om de hoek zal het woord cake wel kennen, maar als je je cupcakewinkel Cutiepie* wilt noemen, kun je rekenen op heel wat hilarische, maar ook frustrerende conversaties. In plaats daarvan kun je kiezen voor een Nederlands woord dat een gevoel van schattigheid, gezelligheid, smakelijkheid of luxe opwekt. Herontdek de Nederlandse taal en speel ermee! Wat vind je er bijvoorbeeld van om diezelfde cupcakewinkel Kruimeltjes te noemen?

Steek je tijd in creativiteit

Die creatieve insteek geeft je de kans om verder en dieper te gaan dan je concurrenten. Er bestaan al heel wat zaken die ‘platte’ namen kregen, zoals C&R Boekhouding of Dakwerken Emiel. Het zijn enigszins verklarende namen, maar daar is ook alles mee gezegd. Als je die namen vervolgens naar het Engels vertaalt, krijg je soms kromme, voor misinterpretatie vatbare hersenspinsels. Voorbeeld? Een betonboorbedrijf met de naam Topboring (booooringg!) of een bakker met de naam Cake House (is het pand van taart gemaakt?). Denk goed na over wat je doet, wat je daar mooi aan vindt, en welke elementen van het vak je graag wilt uitlichten. En brainstorm vervolgens over wat jouw doelgroep graag zou willen horen. Daar werk je vervolgens een top drie van mogelijke namen mee uit.

Kies veelzeggende taal

Het is een lastige, moeten we bekennen. Want een naam moet creatief zijn en tegelijkertijd mag je daarin ook niet uitschieten. Als taalvirtuozen houden we van veelzeggende, diepzinnige woorden. Betekenisvol, en tegelijkertijd concreet. Kun je nog volgen? Oef. Het is een oefening. Letterlijk! Laten we je meenemen in het denkproces.

Felien start met een winkel. Je kunt er op bestelling naambordjes laten maken, houten figuurtjes laten lasersnijden, en daarnaast liggen er houten en metalen items al kant-en-klaar in de schappen. De insteek is vooral om een cadeaushop te zijn, maar Felien wil haar werk graag zo breed mogelijk profileren. Felien brainstormt en denkt aan de termen cutout, laser, figurine, gift, present, wood, metal, trinket, keepsake en souvenir. Ze besluit uiteindelijk om haar winkel Gifts… and more te noemen.

Wat zegt dit over Feliens winkel? Je kunt er cadeaus kopen, dat is tof. En meer… Wat is meer? En wat voor cadeaus zijn het eigenlijk? Bovendien communiceert Felien op deze manier niet over datgene waar ze echt goed in is: op een creatieve manier metaal en hout bewerken tot unieke artikelen. Als we dieper ingaan op wat haar items echt betekenen, dan komen we op bepaalde woorden terecht. Je geeft een cadeau om iemand geluk te wensen, liefde te uiten, enzovoort. Je geeft iets van jezelf, iets dat gepersonaliseerd is. Op basis daarvan ontwikkelen we een Nederlandse en Engelse optie, inclusief baseline:

“Stukje geluk”
Originele cadeaus van hout en metaal

“Treasure trinket”
Metal & timber, crafted with care

Welke heeft jouw voorkeur? En welke zou het beste bij Feliens doelgroep passen?

Vermijd foute vrienden

In België zal het merendeel van gen X, de millennials en gen Z wel een deftig woordje Engels spreken. Helaas moet je een taal echt grondig van binnen en van buiten kennen om te begrijpen welke valkuilen je bedrijfsnaam eventueel bevat. Elke taalcombinatie – in dit geval Nederlands-Engels – heeft namelijk zogeheten false friends, woorden die aanvankelijk een letterlijke vertaling van elkaar lijken te zijn maar eigenlijk een heel andere betekenis dragen. Een bekende is oldtimer: in het Nederlands een klassieke auto, in het Engels een spotnaam voor een bejaarde. Een chef is in Nederland een ploegbaas, maar in Engeland een professionele kok. Je voelt hem al aankomen, er bestaan helaas te veel bedrijven met een onfortuinlijke naam of baseline. Daarnaast zijn er woorden die in de andere taal een dubbele betekenis hebben. Wat bijvoorbeeld met Chops by Charlie? Is dat in jouw ogen een slager, of eerder een kapper? En kun je bij The Nail Shop je nagels laten doen, of vind je er een veelvoud aan klusmateriaal?

Check, check, dubbelcheck

Kies dus voor heldere termen en doe onderzoek naar de mogelijkheden. Daarvoor kun je natuurlijk ook bij professionals aankloppen. Een native speaker die je kent, of een vertaal- en tekstbureau. Zorg in elk geval altijd voor meerdere controlerondes voordat je jouw Engelse bedrijfsnaam en baseline definitief vastlegt. Leer je doelgroep en omgeving kennen, onderzoek of de naam al vaker voorkomt (dit kan immers ook je SEO-kansen beïnvloeden) en belicht eventuele Engelse woorden en zinnen altijd van meerdere kanten.

Wil je jouw bedrijfsnaam en baseline ook laten controleren? Of begin je nog helemaal from scratch? Piece of cake! Klop gerust bij ons aan.

*Disclaimer: Hebben we per ongeluk een bestaande bedrijfsnaam genoemd? Oeps! Toeval bestaat in dit geval wél!

Het bericht Een Engelse bedrijfsnaam – yay or nay? verscheen eerst op ZINNIG.